یادتن 12

یادتن 12
یادتن نارو و شیرگو یادتن / یادتن هوباد تیربو یادتن
یادتن کلاه فَرَنگی یادتن / یادتن ناوُن جَنگی یادتن
یادتن پَترِی خَلخال یادتن / یادتن مَنگوُر و تافال یادتن
یادتن کَلپورِغ و مُور یادتن / یادتن ماشین عباس گوُر یادتن
غایه هارگیز گردُنَه تو یادتن / خُنُه خُنَه رَفِتِنَه تو یادتن
یادتن خُنَه اُ دیوال اِی نَهَ / یادتن دیوال خریدار اِنَهَ
روزِ بارُن کُنچیلی گِلی شَبُو / دَرِ خُونَه شُوُ آغِلی شَبُو
{نارو} =نوعی بیماری با خارش پوست و تب شدید در محل خارش تاول ظاهر می شودو مدتی بعد تاول شکافته و رشته های باریکی ظاهر اطراف آنرا با آب گرم ماساژ و سپس با دقت سر رشته را با دست می کرفتند و آرام آرام آن را بیرون می کشیدند چیزی شبیه کرم و طول آن گاهی تا نیم متر می رسید
{شیرگو} بیماری عفونتی که در سر انگشتان دست ایجاد مشود
{ هوباد} آبگرم
{تیربو} روستای در نزدیکی شهر فین
{کلا فرنگی} داراحکومه هلندی ها ساخته شده در دوران سلطنت صفویه در محل گمرک قدیم روبروی اسکله شهر
{پتری} آلات زینتی که زنان به بینی می زدند
{خلخال} نوعی زینت زنانه که به مُچ پا می کنند و در آن زنگوله قرار دارد و یکی از لوازم اهل هوا {زار} می باشد
{منگور} = بافته ای گیاهی جهت استفاده در زیر سقف خانه های قدیم
{تافال} بریده ای از کنده درخت نخل
{کلپورغ و مور} دو نوع داروی گیاه هی
{هارگیز گردون} مراسمی در نیمه شعبان که بچه ها الک بدست به درب خانه ها مرفتند و صاحبخانه از آنها با شیرینی پذیرایی می کرد
{کنچیلی} کوچه باریک
{شو} شب
{آغلی} کلون در
{شبو} می شد
...
محمد مذنبی

گریخ بی گونی ون شکر

احمد گعکو (خالو احمد) و گریخ بی گونی ون شکر

خالو احمد یا به قول بعضی از سورویها احمد گعکو ، تابستونُ ون لنگ و کَپره نَ گری هسته و زمستونُون وا گونی ی چیزی مث پالتو درستی کرده و نَ جُونی شَکه ، اَمال دنیا تنها کیچی کوچکی ایشسته که وا نشپیل ، دور کمری ایبسته و وای کیچی لیح ون تعمیر شکه و تو ای کار استاد هسته و در امدی هم تعمیر کردن لیح هسته البته مردم سورو هم بی ای کمک شو اَکه ، همه سوروئی ن بی خالو احمد شو اشناخته و خالو احمد کاری بَ کار مردم ای نَهسته و مردم هم هم کاری وا ای شُ نهسته ، خیلی ون شُ اَگُ خالو احمد گَنوغ ن ، ولی بَپ ما (ناخدا ایسُف ) شَ گُ خالو احمد اَ چلتا پادشاه هم عاکل ته و عکلی بشترن ، هَر غایه ناخدا اِیسُف بی خالو احمد شَ دی طرفی شَ ره و شَ پُرسی خالو احمد کجار نَرحتی ، و خالو چیزی شَ نَگُ فکط لبخند شَ زه و سری زیر شَکه ، ناخدا اِیسُف در حالی که وا یَ دَس رو کَنگ خالو شَ زه وا دَس دگه یَ چیزی تُو مُشت خالو شَ نُشت و شَ ره ، هردوتا شون احترام خاصی بی هم شُ هسته
خالو احمد هر غایه بی مه تهناکی شَ دی ، شَ پُرسی تو چوک ناخدا اِیسُفی ؟ بدون ایکه منتظر جواب مه بشت ، خَنده شَزه آهم چه خنده ای که خَرص اَ چهمی زیر شَ هُند و هَم طو که خنده شَ زه شَ گُ ای خالو بَ دستور ناخدا ایسُف بی گونی شَکری گریخ مُکردی !! و دگه خنده شَکِه و بعد چن دکیکه بعد هم طو که خنده شَ که بُلند شَ بو شَ ره ، مه هم خیلی دُوست امسته رابطه خنده خالو احمد و گریخی بی چَن گونی شکر بدونُم چن !!!

...

راوی ناخدا ایسُف : وا شروع بودن جنگ جهانی دوم خیلی از غُراب ون باری که تو دیریای هند (اقیانوس هند) و خلیج فارس تردد شُو هسته دمبال بندرگاه ارُمی بی لنگر کَردُوندن هسترن وَختی ایران بیطرفی خُو اعلامی که خیلی اَز ای غُراب ون مخصوصن غراب ون متحدین یعنی المان و ... تَره بندر هُندنگ . بی غُراب ون اَنگریزون (انگلیس) و متفقین مشکلی بی بندر هُند شُ نهسته بعد اَز چن وخت غُراب ون انگریز و متفقین تره کراچی و بمبئی و جاه ونی که مستعمره خوشون هسته حرکت شوکه ولی المانیون مُوندنی بودن ای غُراب ون شاحِن مواد خوراکی مث کند و شکر و روغن هسترن که داخه شهرون ایران گیر شَ نَ هُند و تره سیرجُون و کرمون مثه طلاه بوده ، ناخداون المانی که شُ دی ایران بوسیله متفقین اشغال نبودن ترسی داخه دلشون کفته که مگه ، بی همی شروع بی فروش محموله غراب ون شو که ، تاجرون بندر که شُو دی وضع اتوکان بی جهازون پا غرابُ ون شُ رستا و بخاطر ایکه گُمرکی خیلی بالا شُ برده جهازون اطراف بندر بار زیر شُ اکرده و مخفیانه بارون بی انبار تاجرون شواوارده ، خا بخاطر جنگ خیلی وخته که جهازون جائی شو ناتونسته بی واردن یا بردن بار برنگ و جاشون هم خیلی وختَ بیکار هسترن بی همی خطر ای کار کبول شُو کرده و ....
خالو احمد شَ گُ : جهاز ما وا اشتر باری بی بندر شُ رسونده و فکط هفت گونی شکر گپ داخه جهاز مُونده ، و یَ هفته هسته جهاز ما داخه خُور گرور کبله دست سورو منتظر دستور ارباب بی زیر کردن ای هفت گونی هستریم تا بارشون تحویل هادنگ و پول خُو بگرنگ ،
ای غایه مامورون گمرگ و جُندار ون همه راه شُ بسته و اصلن شَ نبوده شکر ون بی بندر برسونیم . یَ روز صُحب گاه ناخدا ایسُف وا عجله هُند داخه جهاز و اِیگُ امرو بایَ هر طوری که اَبوت شکرون بی بندر برسونیم و ناخدا دستوری ایدا که وا هرچه تخته اضافی داخه جهاز هستی یتا ربونی گَپ درست بکنن ، پسینی تره بندر حرکت بکنن ، خالو احمد شَ گُ مه خیلی سال هسته وا گَر ناخدا ایسُف هسترُم و اخلاکی مَدونست ولی ا رو نَمدونست ناخدا منظوری چن !!
بعد از نماز پسین ناخدا دستور ایدا هر هفت گونی شکر داخه ربونی بکنی و هشتا اَجاشون رو کَنگ خو حمل بکنن ، ولی جا بی دوتا گونی نَبو ناخدا وا عصبانیت اِیگُ گُور بَپ اَرباب ون دو گونی داخه جهاز بُنسی و بی مصرف خومُون بعدته بَش بَش اکنیم ، پنج گونی شکر داخه رَبونی مُ که و وا چارشو روی مُ پوشوند که هیچی معلوم شَ نَبو
ای غایه ناخدا جلو ربونی وستاد و دستونی مث کسی که شوات فاتحه بخونت جلو روی ایگناشت و خیلی جدی فاتحه ایخوند و ایگُ خداش بیامرزت تازه شواسته جاشو بشت دوتا چولنگ چُورُو (یتیم) از خودی بَ یادگار ایشستن !!!سلیمُن احمد مرد خوبی هسته ، ناخدا ایکَک جدی گپ شَ زده که نزیک هسته همه گریخ بکنن ، بعد ناخدا ایگُ ، اَه یاد نکنی تُون نُومی سلیمُن احمد هسته اصلش مال کلات هسته ولی چند سالی شَ بُو که داخه محله گلکنی ، پشت محله چاه محمودی بندر زندگی شَ که بعد از گَپ ون ناخدا گونی ون شکر یا وا کُول ناخدا اِیسُف جسد سلیمُن احمد رُو کَنگ ما اَ خور گرور وا یَ لُو تیو حرکتی مُودا نزیک بُنگ مغرب بی سورو رسیدیم مردم محله که لو دیریا نشترن وا دیدن جسد تره ما بی کمک دادن هُندنگ که ناخدا دستور گریخ صادر ایکه و خودی وا صدای بلند ایگُ لاالله الالله ، لاالله الالله و ما هم تکرار مُو اکه و گریخ و شیون مو اکرده مردم هم بی رسم کدیم که گناشتن زیر ربونی ثوابی ایشستن همه کمک شو اداده ، خدا خیر شون هادیت ما هم نفسی تازه مُوکه وختی اَ لو دیریا سورو رد موکه کمی استراحت مو که و دوباره شروع بَ حرکت مو که نزیکی محله پاشهر وختی اهالی شُو دی ناخدا اِیسُف جلو جنازه حرکت نکردن همه بی کمک هندنگ (داخه پاشهر هم همه بی ناخدا شو اشناخته ) الا دگه ما اَ ته دل گریخ مو اَکه و باور مون بوده که یتا جَوُن مرگ بودی !! حدود ساعت هشت هسته که بی پست مامورون رَهداری نزیک بودیم صدای لاالله الا الله و گریخ ما بی مامورونی که اجا نشترن متوجه ما ایکه و دوتا از اوشون وا یتا جُندار وا فانوس تره ما هُندنگ وختی بی ربونی شُو دی کلاه خُو شُو سید و لاالله تکرار شُو کرد و چن متری هم جنازه وا کَنگ شو مُو دا وختی اَ راهداری رد موکه ناخدا ایسُف خنده ایکه و ایگُ انبار پشت مَجد گلداری ن و اجا بایَ شکرون تحویل هادینگ ،
وختی شکر ون تحویل مُو دا در حال استراحت هستریم که ناخدا وا خنده هُند و اِیگُ بخشش شما هم اَز ارباب اُمگتن و همطو که دست رو کَنگ همه شَ زه یتا نوت پنج تومنی بی همه شَدا خالو احمد شَ گُ کصه چَن سال کبلن ولی هر غایه ناخدا اِیسُف بی مه اگینت دستی رو کَنگ ُم اَزونت و یتا پنج تومنی تو مشتُم اَنُسِت
..
نوشته گلشن سورو
عکس و برگردون مطلب بی بندری : حبیب سوروئی
با تشکر از گلشن سورو که اجازه اشتراک بی ما ایدا

حسین وفادار

روزی که با تو آشنا بودُم
مِه عاشق تو بی فا بودُم
بی مه ول اِتکـِه و رفتی دُمبال چوک تاجرون

اون روز که شعر عاشقی تَخوند
هر روز پسینون تو سایه گـزُن
یادت بیار ای بی وفا سر راه تو مَهُند

اون روز که مثل دو تا کفتر
مانِها دست نَ دست مارفتـَه از در
تـَگو بی تو مَوا ای بی وفا تا روز محشر

مغرور بودی با عشق بی فردا
اَتـِرسُم که بشی تک و تنها
مال عشق مه زی پا اِتکـِه و بی مه زجر اِتدا

شعر از استاد حسین وفادار
عکس از سایت هرمزگانی
( با تشکر از سامی وفادار )

..

چوک شغو

یادتن با ترجمه فارسی 11

یادتن 11
غایَه ی هِیشَه دِگَه سَر کَنگِی یَه / با سِنَک شاگُ دَگَه کی کِنگِی یَه
تُو بِگَه سُواس وُ کَبکاب یادتن / رود نُقرَه شُو ِ مهتاب یادتن
یادتن که بِل مابالا ماگُ / روی لنج ماهِلِه مالا ماگُ
جَم و اَمبُو دِگه سَمسُول یادتن / زَنِ زارغِ پای اَندُول یادتن
یادتن تو دار مُساکی یادتن / تو سِپر تاس تو خوراکی یادتن
یادتن تو شاه پریُن یادتن / گَرهکُو رو سَر کَلیون یادتن
یادتن روضه زَنُونَ یادتن / یادتن اُشتر چه خوُنه یادتن
غایه = وقت
هیش = عروسی
سرکنگی = نوعی رقص بندری که بیشتر سر شانه ها را تکان می دهند
باسنک = نوعی همخوانی زنان بالای سر عروس هنگام حنابندان
سواس = نوعی پای افزار محلی که از رشته های تازه و مرغوب {سیس} الیاف درخت نخل بافته می شود . به دمپایی امروزی شباهت دارد منتها در قسمت عقب آن بندی قرار دارد
کبکاب = کفش های چوبی که در کدیم معمولا در خانه استفاده می شد .یک نوع دمپایی زنانه
ما هله مالا = معنی خاصی ندارد .همخوانی جاشوان وملوانان به هنگام کار به روی لنج و کشتی .یه همخوانی نیرو بخش و اتحاد بین آنها
اَمبو = سه پستان
جم = میوه بومی مناطق گرمیسری
زن زارغ = زنی که زایمان نموده
اندول = گهواره
سمسول = نوعی سبزی
دارمساکی = دارالمساکین . محل نگهداری گدایان پشت بیمارستان ثریای قدیم { بیمارستان شریعتی}
سپر تاس = نوعی ظرف سه تکه برای نگهداری و حمل غذا با دسته و روکش چوبی و آلومنیمی
شاه پریُن = شاه پریان .زیارتگاه در بندرعباس پشت سینما شهر زاد
گرهکو = ماده مخدری که در مراسم زار تدخین می شد خلسه آور
روی سر قلیان دود می دهند شامل {تنباکو . شیره خرما . گشته و کُندور }
اُشتر چه خونه = نوعی بازی محلی
..
محمد مذنبی

آدور بند

آدور بند
جاه ونی که لُوارن و هوا خیلی خشکن آدور که بوته وحشی ن و داخه منطکه هستی جَم اَکنن و دُور مَهرنگی اَنُسن و بعد بی آدُور ُن هُو اَزنن ، داخه مث باد کُلر خنک ابوت ، آدُور بند جاونی که شرجی و نِم بشت خُنک ناکنت و مثه کُلر هُوئی جاون خُشک و لُواری خیلی خُنک اکنت تره مینو و هَش بندی و بشکرد و.... تا هَنوز هم داخه باغ ون آدور بند هستی


..
عکس : حسن محبی بهمنی

Genow

علی فدایی

زندگینامه علی فدایی هنرمند کدیم بندر

علی فدایی از خوانندگان مطرح بندرعباس هسته وتو سالوی چهل کبل ازاینکه تلویزیون استانی تو بندربیات و زنده یاد استاد حبیب زاده و حسن کریمی مطرح ببن، ایشون توخیابان برق تو کوچه ای که بعدها گاراژ ایران پیما تاسیس ببوت ساکن ابو و آهنگوی موندگاری ایخوند و چون با یک دخت کرمونی ازدواج ایکرد توهمون قبل از انقلاب به شهر کرمان رفت وهمو جا ساکن بو و چون دبیر دبیرستان هسته و ادم باسواد و روشنیه، توسط معلموی کرمونی به نمایندگی انتخاب بو تا گپ و مشکلات معلمو به گوش مسئولون وقت برسونت و تو ای زمینه بسیار فعال هسته .. یکروز صحب زود در لهرش ازنن ... وقتی در را باز اکنت دونفر از محافظون اغای فهیم امام جمعه کرمون با شلیک چند تا گلوله به قتل شرسونن و به زندگیش پایون ادن و موکع تشییع جنازش که خیلی با شکوه برگزار بو مردم شعار شاداد که عزا عزا است امروز قاتل فدایی زیر عباست امروز......روحش شاد..
...
پاپایا ایلزاده
..
توضیح : بخاطر ایکه عکسی از زنده یاد فدائی مو نَهَسته ای عکس از لُو تیو سُورو از اغای هادی نقشبندی بی ای پست در نظر مو گِه
..
Genow

پابَگلی

پابَگلی ، و گُفاره و تیرکَمُن بعد بارشت ، ای عکس از بالاشهرون مَند یکی از شهرون بلوچ نشین پاکستانن ، که نشون ادیت چکه فرهنگ ایشون وا هرمزگان نزیک و مث هم ن ، بلوچ ون پاکستان هم مث هرمزگانیون زندگی ساده و فرهنگ و سنت ونی مشابه هرمزگان شو هستی ، ای عکس بسیار زیبا از صفحه مند اُمسیدن و بهونه ای بُو که وا پست کردنی زندگی مشابه بالاشهرون اجا وا بالا شهرون خومو نشون هادیم ...

..
photo by : PuLLEN MAND
Genow

مُوسِم گُل

 مُوسِم گُل ، چه چه نازه بُلبل

سرزه و رضون دگه بُو پر اَز گُل
نِم نم بارُون رُو کُتوک و کَرگین
غایه کصه وُن جُونِ بی بین

پَرزدنِ جُوشکُنِ خیس تو بارُون
رُویِ کَهُورُون تُو دِلِ کُنارُون
نِم نِم بارُون و نوای شَروند
اخ که جُونن گازی زیر بارُون
..
Genow

رودخونه شمیل

رودخونه شمیل یکی ازنقاط دیدنی استان هرمزگانن

رودخونه شمیل یا حسنلنگی . ای رودخونه به نام چیل یا شقرود از کوههای شمال شرقی بندرعباس سرچشمه اگنت و در مسیر خود روستای شمیل آبیاری اکونت و از شمال به جنوب جریان ایشه . ای رودخانه پس از آبیاری دشتهای سر راه خود از نزدیکی روستای حسنلنگی اگزرد و و هوو ای رودخونه نسبت به سایر رودها از کیفیت خوبی برای کشاورزی و آبیاری برخوردارن در نزدیکی روستای حسنلنگی زمینه مناسبی جهت استفاده از زیبایی طبیعی برای علاقه مندان به طبیعت فراهم بودن سیمای طبیعی روستای حسنلنگی با معماری نواحی گرمسیری و همراه با مناظر گیاهان حاره ای زیبایی بس خیره کننده ای در اصراف رود ایجاد ایکردن
با تشکراز: رضا چشم براه

مهرداد شجاعی