زمونی که کوچک و تِنگِرک هستَرُم

یادی وا خیر زمونی که کوچک و تِنگِرک هستَرُم
اَ شُو تا صُحب وا بُشِ چادر مُم دولَکون هسترُم

یادی وا خیر زمون کوچـِکی دیریا بِی مِه آبیتـِـرَه
ماه چاردَه شُوُن اون زمون اَگـِی یـَخو تـِلـُوتــِرَه

یادی وا خیر تیلَـه گازی ماکـِرد و شرط مابـَست
سر بستنی گازی ماکـِه و آخرش رفاقت حاصِلَه

یادی وا خیر هُو دیریا وا دُولون درخت مابَست
چـِهم حسود بـِتَــَرکـِت یاد اون روزُن خیلی خَشَر

تنگرک (Tengerak : بچه پر جنب و جوش)
دولکون (Doolakon : آویزان)
دُولون (Dowlon : جمع دُول ، شاخه ها)

عکاس : Ninara
.
چوک شغو

گپ دل (بخش چهارم)

هر که هوندن ایجا نشتن بل مان
قدمش رو چشم و جاش تو دل مان
باید وا هم بشیم و وا دست پر
بسازیم خونه خو ، ای بندر مان
بندری و سرحدی هرکه که هه
همه از یه آدمن از گل مان
او که دستی گرمن بی یاری دوست
گرمی و محبتش تو دل مان
خلاصه بهت بگم فرقی ای نی
کجا دنیا هوندن و مال کجان
هر کسی اتونت یه بندری بشت
هرکه فکر حل کردن ای مشکل مان
....
خالو مجید

یادِتن 5

دنباله
یادتن تو فارسی و کُوش و شمال / چَکو مِیگُ و مُمغ و مای تِلال
یادت هست این بادهای محلی وبومی منطقه را
میگوهای کوچک خشک شده و ممغ و تلال هم نوعی ماهی
بادِلَه سَر کِشیده یادتن / خُنَه آغا سَدِیدَه یادتن
شلوارهای محلی زنانه زری دوزی و خوس نگاری شده را یادت هست
آغا سدیده . خانه مرحوم محمد علی سدید السلطنه کبابی حاکم بندر را بیاد دارید
یادتن کارخونه خُنجِی یادتن / یادتن سید کُنجی یادتن
کارخانه خنجی اولین کارخانه نخ رییسی در بندرعباس در محله خواجه عطا یادت هست . سید کنجی نام فردی است
یادتن که فاطی عشِکی غار شَکِه / ماه روزه بِی همه بیدار شَکِه
یادت هست ماه رمضاه زنی بنام فاطمه عشقی دوست سحرها در دهل خود می کوبید {دم دم سحری} ومردم را از خواب بیدار میکرد
دُوری نابن و بَندر یادتن / ناله و غِژ غِژ ِ کَندر یادتن
فاصله دوری نایبند تا شهر بندر را یادت هست . درنایبند بعلت وجود آب در کدیم آب شهر از آنجا تامین می شد که بوسیله {کَندر} چوبی حدود یک متر ونیم و منعلف که دو سر آن باری و برای حمل آب بلاسی { حلبی بزرگ 20 لیتری} آویزان کرده و روی شانه آنرا حمل می کردندند
و در موقع حرکت فرد صدایی مانند ناله و غژ غژ می داد
بارُن هَف شُو و هَف روز یادتن / چه خَاشه تعطیلی نوروز یادتن
بارندگی هفت شبانه روزی را یادت هست. تعطیلات نوروزی چقدر خوش بود
پای ِ لُورُ چَن تا تَک پَهن ماکه / تخُمَمه کِشمی دااخل صَحن ماکه
در کنار درخت لور چند حصیر فرش می کردیم و تخمه قشمی را داخل بشقاب می ریختیم
..
محمد مذنبی
عکس : عباس افسری (عباس ال طاهر )

مادر

تقدیم به شیر سفید و موی سیاهت مادر

اِی خوب و مهربون ترین عزیز ترینم ای موم
بی چه تَموُمِ روزُخُو وا پای مه اتکه حرُم
وختی که وا عشقی عجیب بی مه رو سینَت تانُها
وا چه کرامتی ننه شیر جونخو آُمتدا
.........
...
شعر :عبدالرحمان محب
عکس : پاپایا ایلزاده
.
عزی کشمی

ای مینو

ای مینـُو گرمسیر
شهر خوب و دلنشین
خاطرات همشیگی تو
تو ذهنِ مِن ای خاکِ مِه

بپ و مُم مِه تویی
خاک اَجدادی تویی
حالا ببین که ایـ غربت
چه ایـــکـِـه وا مِه

یادُمـِن زمستونـِن
زیر سنگ و بارونـِن
دو مَـکـِه تو شَهل و گِـلون
وا دُختـوی مینـُوی

بوی گل یاسمین
اَدِت صفا به شهر ما
حقیقت چقد قشنگـِن
گردش زیر مـغـوُن

عکاس : Elena Senao

چوک شغو

واژه بندری 4

1-گا دیریائی (gadiryaei):اسب آبی. تقریبا چهل سال پیش این موجودات به کنار سواحل بکر بندرعباس می‌آمدند و آنجا استراحت می کردند .قدیمی‌ها خوب بیاد دارند.

۲ کربه( Karba ): آفتابه ای که از گل ساخته میشد و مورد استفاده ی مردم بود.

۳ووغار ( Wughar):جزر. پایین رفتن آب دریا

۴ سمبر( Samber): معلق و پا در هوا. بی ثبات . (بیشتر این اصطلاح را ماهیگیران در مواقعی به کار میبرند که قایق را بدون لنگر انداختن روی دریا شناور می سازند . )

۵ تک( Tak):حصیری که با برگهای درخت خرما بافته می شود.

۶ لوار( Laowar): به بادی گفته میشود که بسیار خشک و داغ است و معمولا از شمال به جنوب می وزد .

۷ کفورک( Kaafuork):شوره ای که به لباس و پوست می نشیند .

۸ رونگ( Rong): موجهای بزرگی که که زیر سطح آب هستند و هنوز نوک قله اش سفید نشده و کف نکرده است.

۹ جِنگِر ( jenger): عروس دریایی. این موجود به هنگام خطر از خود شیره ای تولید می کند که پوست را به مدت زیادی به خارش می اندازد و برای کسانی که پوست حساسی دارند عواقب بیشتری نیز دارد . (جنگر و خنجر هم گفته میشود )یک نوع چسب گیاهی هم به همین نام است.

۱۰خارشنگ( Kharsheng): آبشش ماهی . بیشتر ساحل نشینان از روی خارشنگ ماهی تشخیص می دهند که ماهی تازه است یا نه

11-کرابو(Karaboo): دولفین ..

احسان رمضانی

عکس : محمد شریف عابدینی

مندیل

مَندیل از پوشش ون کدیمی مردُون هرمزگان بودی ، زمون کدیم داخه زمستون شُوون خیلی سر بودی ، و غایه بارشت پامُغی ون مجبور بودن بی هُو گتن اَ روخونه برن در ، و تنها حفاظ کله شون از سرما و نعشی همی مندیل بودی ،، (البته زمستون ون حالا مث کدیم سرد نین ، وا کول خالو مَح شریف زمستون هم زمستونون کَدیم ) داخه تابستون هم غایه بادُن تند مندیل شو اپیچی تو رو خو تا از خاک و غبار در اَمُون بشن و هوا لُواری هم مندیل خو شو اَخیس وند و نَ سر شو اَکه ، اکثرآ لُنگ بصورت مندیل نَ سر شو کردی و بعضی وختون یتا لُنگ نَ کمر شو بستی ، که وخت خافتن همی مندیل (لُنگ) هم ار رو خو شو کشیدی ،، ولی بستن مندیل خودی هنرن ، جونون امروزی اتونن مثه ای خالو مندیل بُبَندن ؟؟؟ .. عکس : پاپایا ایلزاده

قلعه پرتغالیها در سال 1857 میلادی

قلعه قدیمی پرتغالیها در هرموز 

Old Portuguese Fort at Ormuz in the Persian Gulf

.

چوک شغو

نقاشی بر خاک هرمز

نقش و نگاری بر خاک پاک هرموز

اثری از عبدالرسول دریاپیما ، هنرمند بومی

.

چوک شغو