هارگیز گردونی

       

هارگیز گردونی مراسمی ن که کم و بیش فراموش نبودن ، مث باران بارَکُو و گازی ُون کدیمی و کبله دعا دگه کسی بی ای هم اهمیت نادندن ، هارگیز گردونی کدیم ُون شُوون سیزده و چهارده و پانزدهم شعبون همه جای هرمزگان و جنوب برگزار شَ بوده و حتی کشورون حوزه خلیج فارس ، مراسم هاگیز گردونی بعد نماز عصر و تاغروب ادامه ایشسته و چولَنگُون در لهرون و وا خُوندن ، هارگیس کرد کرد ،،، صحنن شما پرگ پرگ ، چاکلیت و شیرینی و اجیل شُو اَگِتَه و حتی بعضی جاون هم پول بی چولَنگ ُون شو اداده .. الان داخه اکثر جاه ُون کشم ای مراسم هستی و داخه بندر فکط چنتا محله ، زمون کدیم همه اهتکاد شو هسته ای چاکلیت ُ ون و شیرینی تبرُک ی بودن ، هم بخاطر ولادت امام مهدی (ع) و هم نزیکی رمضون

سربلند

        

ساحلُ و خاکِ جنُوبنِ / سُهیلی کُو له یِ غروبِن

باشَه شَرجی باشَه گَرمان / هر چه هَستِن همه خُوبِن

شُوِ دیریا چِکَ نازِن / یَکه ی ماه دِگَه وازِن

عکسِ ماه داخلِ دیریا / چه نَکرِدِن نَنِمازِن

مِه که دیریا جلووُم هَ / پُشت به کوهِ گنو اُ هَ

تو دلُم مهرِ خداوند / رو لووُم حرفِ نُو اُم هَ

یارِ مِه تنها نَهُندنِ / نعَشی بی دعوا نَهُندن

خُنَه یِ بندِر عروسین / صدایِ لِیوا نَهُندن

پایِ نعشی مِه اَبَندُم / به غم ُ و غُصتَه اَخَندُم

پا نَه هُو سر آسمُنی / مِه مُغُم که سر بُلندُم
..شعری از استاد زنده یاد صالح سنگبر از کتاب کغار :یادش گرامی

خاله خریجه

خاله خریجه(خدیجه) بی دیدن دخت ش اریت لندن . تو فرودگاه هر چه مامور امیگریشن اپرسه بی چه هوندی انگلیس؟ خاله خریجه نادونت چه بگیت چون انگلیسی بلد نبودن. بالاخره مترجم اتارن و مترجم سوال اکنت بی چه هوندی انگلیس؟ خاله خریجه عصبانی ابوتن و اگیت به تو چه که مه بی چه هوندم انگلیس. مترجم بدبخت بخاطر ایکه بلایی سر خاله نیاتن ای گپ خاله ترجمه ناکنت و دومرتبه اپرست ای بابا نگفتن که بایه بگی بی چه هوندی لندن. خاله اگیت بی ای مردکه بگه مگه تو کار دگه ای ات نین و ایجا نشتی که هرکه هوند ایجا یکه ش بگیری که بی چه هوندی انگلیس. خلاصه خاله خریجه عصابی ابوتن و نعلین خو دراتارتن و اکوبه تو سر مامور امیگرشن و غار ازنت که تو تا دار نخوری آدم نابی. مامور امیگرشن که متوجه ابوتن خاله خریجه از همو زنون کلکلاشکی که اخلاک گنوغی شوهستن بجای ایکه ناراحت بشت خنده ازونت و پاسپورت خاله مهر ازنت و خاله اتاتن صحرا. دخت و دوماد خاله اپرسن بی چه دیر اتکه؟ خاله اگیت یه مردکه زبون نفهم داخل سرا نشته هی شپرسیده بی چه هوندی ایجا، دومادش ایپرسی خب تو چه اتگه؟ خاله ایگو با همی نعلین امزه تو سرش و امگو به تو چه مردکه سهار!
یک روز دخت و دوماد خاله، بی خاله ابرن تو خیابونی تو مرکز لندن به اسم، های کنزینگتون استریت که مرکز ایرانیون لندنن. تو پیاده رو یکدفعه چهم خاله اکیت بی یک نفر انگلیسی که نعلین زنونه شفروخته بودن. خاله اگیت ووستی که مواتن چن تا نعلین بخرم. خلاصه بعد از چونه زدن حسابی سه تا نعلین اسیت و اگیت چن؟ دومادش جواب ادیت که اگفتن با تخفیف ده پوند. خاله اگیت خیلی گهی خه، پنچ پوند بیشتر اینادم. یارو شاکی ابوتن و سعی اکنت نعلین از دست خاله پس بگنت خاله با همی نعلینون اکوبت تو سر یارو. یارو غار ازنت و پلیس اتاتن و بی خاله و دختی و دومادی همراه با نعلین نون ابرن اداره پلیس. رئیس پلیس از دوماد خاله اپرسه از خانم بپرس بی چه بی یارو ایزدن؟ خاله اگیت بگه خانم جد و آبادتن خانم مادر فلان فلان شده تن. دوماد و دخت خاله یه چیزی سر هم اکنن ولی خاله ول کن نبودن و اگیت بی ای مردکه بگه مث ایکه توهم جونت داری نکردن؟ دوماد بدبخت ترجمه اکنت که خاله نگفتن ببخشی نمفهمی. خاله دومرتبه اگیت بهش بگه تو بازار مشی دو دفه هم تو بازار اوشین بی چن تا پاسپون با کلم کلیون ایکک امزه که شونفهمی کم راه دربرن. دوماد ترجمه اکنت که خاله نگفتن شما خیلی آدمون خوب و خشی هستی. رئیس پلیس اگیت ازی بپرسی بی چه پول مردکه نیدادن؟ یک دفه آمپرخاله اریت بالا و جار ازنت ای پول. و دست اکنت تو کرست خو و چن تا بیست پوندی و ده پوندی توش ادیت جلو رئیس پلیس.

        

رئیس پلیس لندن که تا حالا نیدیده کسی پول تو کرست خو کایم بکنت بلند ابوتن و اگیت دستا بالا. و فورا دستور ادیت بگیریشی که ای بانک ایزدن. خلاصه بی خاله دستگیر اکنن و بعد از بازپرسی تو دادگاه اگن اگه ای پولو مال خودتن بی چه پول تو کیف خو نتنهادن و داخل کرست خو کایم اتکردن؟ بالاخره زنگ ازنن از سفارت ایران استعلام اکنن، سفارت ایران هم زنگ ازنت وزارت خارجه، وزارت خارجه حیرون تر از سفارت اپرسن خاله مال کجای ایرانن؟ اگن بندرعباس. زنگ ازنن بندر از شهربانی و استانداری و شهرداری تا ایکه براشون معلوم ابوتن که تمام زنون چترباز و دستفروش توی هرمزگان بخاطر ایمنی و جلوگیری از دزدی پول خو انوسن توی ناموس خو یعنی کرست خو! و وقتی مامور سفارت بی رئیس دادگاه توضیح ادیتن که بی چه خاله پول اوجای خو اینهادن رئیس دادگاه با تعجب اگیت: بهک یعنی دزدون مملکت شما ایکک نجیب و خجالتی هستن که حاضر نهن پول از توی کرست زنون بدوزدن؟

مراسم سر هو

     


جنگ زیباییها در مراسم سر هو(حمام دادن داماد)

ای حمومی ای حمومی اب حموم تازه کن
روایتی است از فرهنگی خفته در فلسفه ای ناب که تازه داماد و عروس را پاک و آراسته در شبی که کمتر از پادشاهی نیست بر تخت می نشانند؛ در سرزمین من که همانا خاک شرجی زده توام با افشان نور افتاب است داماد را بر اشتری مزین به گور و جرنگ های اویخته و قالیچه سلیمان نبی می نشانند تا در میعادگاهی خاص اتش خشم گرمای جنوب را با اب حمام به سردی دعوت کنند و حوض انباشته از لطافت را مهمان تن داماد جنوبی کنند ؛ زن و مرد پیرامون حوض با سرودی از جنس فولاد داماد را احاطه کرده تا حمله شیاطین و خبیثان سرگردان در طبیعت را بی ثمر نمایند؛ دیو و درونج ؛ سیحر و بیبری ؛ جنتک و پریزاد در نبردی سهمگین حول خنجر تیز و ردای سبزدامادی می چرخند ولی دعای لوبنک ملا علی حریم امن شستشوی داماد را فراهم می کند
؛پریزاد با موهای بلند شانه خورده و مژگانی اغشته به سرمه در نبرد زیباییها مغلوب شهلای بلند اهوان جنوب می شود؛ و نگاه اتشین عشق پریزاد در مقابل قد رعنای خیزرانی دخترکان ملبس به کندوره و لچک و جلویل اجیر می شود تا راه شب دامادی را بر جوانک فامیل هموار سازند.چندین مرد تنومند درون حوض زنگارهای غم و هجر روزگار با اب و صابون می زدایند و نگاهبانان در بزنگاه و عطفی بیاد ماندنی نیروهای مهاجم طبیعت را عقیم می نمایند؛ در این کارزار مشاته و ماما زار.؛ ملا و لوطی و چنگی حجم اتحاد خود را بر سر .بادهای دینگومارو و شیخ شنگر فرود می اورند؛ تا داماد مهیای پوشیدن لباس پادشاهی گردد؛ زنان اب اغشته به تن داماد را به سر و روی طفل خویش می کشند تا این منزلت نصیبشان گردد ؛ پس از پوشیدن لباس وسوار شدن بر محمل شتر ؛ ساز و دامن ؛ لنگ و گلومپک ؛ کون پرون و سرکنگی ؛ جوره و تومپک ؛ کیکنگ و شیهه وارد میدان جنگ اخر با انرژی های منفی طبیعت می شوند و اهنگ بالا ولایتی سازی با ضرب دهلی رقص تیرینجکی را مهیای اجرا می سازد ؛ و همه با هم زن و مرد ؛ دخترکان و پسرکان و حتی طفلان با جنبش تن و لباس .؛جشن پیروزی خود را در عرصه رقص زیبای بندری کامل می کنند....

پاپایا ایل زاده

حنیر

عروس شهر بندری ،، دُختو ماشاالله
...
نَخش حنیر رُو دَس نُو عروس بندری

 

پادشاه و خیر گفتن وزیر

              

یه روز پادشاه شواست از در قصر صحرا بیاد که دستش لای در گیر ایکه و کلنچش قطع بو و پادشاه عصبانی ازدرد داد ایزه وزیر که دنبالش هسته ایگفت انشالله خیر ابوت ، پادشاه از دست وزیر غیضی بو و ایگفت مه کلنچم کط بودن و تو اگی خیرن ... به سربازون ایگو زود بش بکردی تو زندون وزیر هم جواب اشدا که خیرن ..پادشاه بشته غیضی بو و ایگفت ای گنوغن زود بکردنی به تو زندون ..
یه چند وقتی گذشت پادشاه کذایی رفت به شکار داخه جنگل سرخپوستون بش شگفت که قربانی بکنن ولی موقعی که شواسته سرش ببرن متوجه بودن که یه کلنچ اینین و ای بشر ناقصن و بی خیالش بودن ..
پادشاه همون موقع یاد گپ وزیر کفت که ایگفته خیرن و فوری به قصرش برگشت و رفت داخه زندون پیش وزیر و داستان تعریف ایکه وزیر هم خنده ایزه و ایگفت اگه زندون کفتن مه خیر نهسته مه امروز دنبالت هسترم و بی مه قربانی شاکرده..

نوروز صیاد

مائی کُشون و ماوی گِرون هم مث بکیه کُوم ون ایران بی خُو تکویم و رَسم و رُسومی شُ بودی ، که الان داخه کشم و بشته تره سلخ ای رسم و رسومات حفظ شو کردی و هر سال وا جشن گتن نوروز صیاد یاد کدیم ُون زنده اَکنن ، اخرین روز تیر که پایُون فصل صید کُولی و حَوُور ن وا بالا هُندن اَفتو ای جشن شروع ابوت وتا غروب ادامه ای شَه ، داخه ای روز هیچ کَ بی مائی گتن ناریت و حتی خاردن مائی هم ای روز ممنوع ن !!
ایشون اهتکاد شُو هستی که بایَ نَسل مائی ون حفظ بشت تا ای سفره خدادی وا افراط و صید بی رویه حیف و میل نبوت ، از روز بعد نوروز صیاد ما ئی گتن وا کُلگر (گرگُور) شروع اکنن و تا دهی گرما ، بیستی گرما ، سی ای گرما ، چهلی تا شصتی گرما (شصت روز فصل گرما یا تابستون ) ادامه ایشستن ، مائی ون مهاجر مثه حَووُر داخه جُوّا (بهار) و شهری ماه (پائیز) بَ دیریا هرمزگان اتان و فصل صید شون ای دو فصل ن 

اما روز نوروز صیاد داخه کشم : صحُب کهرون اَداخه گاش در اتارن و گِلِک بَ سر کهر ون و درخت ون اَمُشن ، حتی داخه سلخ گلک بَ در لهرون هم اَمُشن و اهتکاد مردم این که گلک بی کهرون و درخت ون اَ بلاوُون و افت ون دور اَکنت و در لهری که گلک بزنن روزی حلال بَ اجا اتات ، گلِک مُشتن هم با لوین خوانی همرا ن ، چولَنگُ ون کهره ون گوشه حیات یا گاش جم اَکنن و یتا پیرمرد وا لهجه محلی یَ چیزی اَخونت و گلک بَ کهرون و درخت ُون اَمُشت بعد یتا ورد اَخونت بی کهرون و درخت ون فُوت اَکنت !! بعد اَ ای همه داخه دیریا بی جُون شُوشتن اَرنگ ، و اهتکاد شو هستی تو ای روز جُون شُوشتن داخه دیریا تا نوروز سال بعد بی ای شون سالم اکنت ، بعد اَ ظهر هم لُو تیو جَم اَبن و دَهل زَنون و جونون وا جیمه نو و تر تمیز و گپ ترون هم وا دشداشه نَگَر و خیزرون نَ دست بی جم اوشون اضافه ابن تا با اجازه گپ ترون جشن شروع اَبوت ، زریف خوانی شروع جشنن ، که وا زبون بندری محلی و عربی و سواحلی اخونن و جواب ادن و مث سوال و پرس و مناطره ن که سوال ابوت و با اواز جم جواب ادنگ ، شعرون زریف هم اکثر ن کصه و حکایت مردون دیریان و سفرونی که چن سال وا طول ایکشیدن ، که وا شکل ، ازوا ، حربی ، ولیوا اجرا ابوتن ، ازوا غایه شادی که لیح ون پر ماهی بر روی جهاز اتات اخونن و حربی بعد تیفون که جهاز وا سلامتی بی بندرگاه اَرست و پیروز اَ جنگ تیفون و ضربه خونده ابوت و لیوا بخش سوم زریف ن که کارون هماهنگ جاشو و ناخدا رو جهازون باری و جنگی انجوم شودادی و غایه سفرون ای نوا زمزمه شوکردی ، کدیم ون زریف خونُون که هم جاشو بودنگ بی کار رو جهاز شو اوارده ایشون وا لنگر کشیدن و بالا بردن اُوزار کار شو شروع ابوده و حتی غایه دیدن خشکی دوباره شروع وا زریف خونی شو کردی ... روز نووز صیاد اواز خونی تا هُندن شُوشی ون ادامه ایشستن و واهُندن ای دوتا که جیمه سیاه نَگَر شون و رو خُو شو بستی و یتا پریتک خرما وا سر شو ن مث کلاهن ، اول حیرون اتان داخه مردم اگردن و بعد وُلَک اَزنن و مث ایکه اَ صدای دهل خوش شون نتات وا مَهر مُغ دمبال مردم اَدن مردم اَ دست ایشون دار اخارن ولی دست اَ شادی ناکشن و دهل و اواز ادامه ای شستن مردم اهتکاد شو هستی شوشی ون وا صدای دهل اَ خو  بیدار بودن و اَ پشت کوه هندن و ایشون اَ صدای دهل و جفتی خوش شون نتات ، بعد یتا اشتر پُون وا اشتری کوچک پیدا ابوت و اَ میون مردم تره لو تیو اریت و بی شُوشی ون و مردم اعتنائی ناکنت و شوشی ون هم کاری وا کاری ای شو نین مثلا اشتر وا هُو نیاز ای شستن و بعد یتا پرنده دیریائی اتات و وا مردم گپ ازنن و مُورگ دیریائی و اشتر پُون  هم بی دیریا ارن تا اَ هُو دیریا سلامت همیشگی خُو وا دست بیارن وا تاریک بودن هوا مراسم هم تمون ابوت
...
گرد اورنده : Genow

غریب

         

مِه غَریبُم پیش ِ تو
تو فریبی پیش مِه
مِه مَواتن یَه فراز
تُو نشیبی پیش مِه

پیش تُو سردُم اَکنت
دل مه گرما شوات
روح تُو یَه گل کَنین
مِه دلُم دریا شَوات

تو اَگی دُوستت اُمَه
مه اَگم که هَوسن
تو اَگی عاشکتُم
مِه اَگم که کَفَسن

مه که مُرغِ عشک نَهم
بکنیم توئی کَفس
جای مه تَنگ بُکنی
بگری اَ مِه نَفس
..
شعر : زنده یاد صالح سنگبر

حصار

         

غصتَه ای تُوی دلُم مچاله بودن

اَبَرکِ چشمُنِت حواله بُودن
غُروب سردِن و حرف نَگفته
تَمُم حرفُنُم یَه ناله بودن

کجا رفتن صفا و سادگی یُو
طلوع روشن دل دادگی یُو
به مثل یَه پرستُویُم گرفتار
گرفتار غـــم نامــردمی یو

غم جان سُوز عشک اَندازه ای نین
چــراغ و شــمع مِــه پـروُنــه ای نین
حصار اَندر حصارن ای دل تو
مَواتن مه بیام دروازه ای نین
..
شعر : زنده یاد صالح سنگبر
عکس : رهبر امامدادی